Auteur - Tamara Bongers


Boekrecensie: De mooie voedselmachine door Giulia Enders

Als ik iets intrigerend vind is het wel ons maag darmstelsel. Een uiterst ingenieuze machine die ons eten verteert, voedingsstoffen opneemt en ook onze restproducten weer afvoert. En dat allemaal doordat spieren, zenuwen en sensoren nauw met elkaar samenwerken.

Doordat dit zo’n complexe machine is, kan er op vele plekken iets misgaan, zowel van binnen als van buitenaf. In mijn spreekkamer bij de geriatrie is een vaak gehoorde klacht dat patiënt last heeft van obstipatie. Na gedegen uitvragen (wat men eet en drinkt, hoe vaak men ontlasting heeft en wat al is geprobeerd) kwam ik erachter dat de gemiddelde patiënt in mijn spreekkamer weinig idee heeft hoe het allemaal precies werkt. Daarom ben ik op zoek gegaan naar informatie of boeken waar, in eenvoudige bewoording, helder wordt uitgelegd hoe het spijsverteringskanaal nu in elkaar steekt.

Ik ben hierbij uitgekomen op het boek de mooie voedselmachine van Guilia Enders. Het boek bestaat uit drie delen:

  1. De charme van je darmen
  2. Het zenuwstelsel van je darmen
  3. De wereld van de micro-organismen

Een reis door het spijsverteringskanaal

In het boek word je meegenomen op een tocht door het spijsverteringskanaal. Het is bewonderenswaardig hoe Giulia op een zeer simpele, soms zelfs poëtische manier, over de verschillende onderdelen van het spijsverteringskanaal schrijft. Hierdoor kan zelfs de meest eenvoudige bacterie nog aantrekkelijk worden gepresenteerd.

Naast uiteraard de algemene kennis over welke weg ons voedsel aflegt nadat we het in onze mond hebben gestopt, zaten er voor mij als professional nog voldoende wetenswaardigheden in van zaken die ik nog niet wist.

Waarom knort je maag?

Een leuke feitje dat ik nog niet wist, maar wat waar iedereen kent, is het knorren van de maag. In de maag en de dunne darm liggen na het verteringsproces nog enkel grote brokjes. De dunne darm is een opgeruimd typje, dus na ongeveer een uur na de vertering heeft de dunne darm de boel goed opgeruimd, in samenspraak met de maag doet die dan nog eenmaal zijn poorten open om met nog wat maagzuur de laatste restjes weg te spoelen. De dunne darm neemt dat het stokje over en werkt in een soepele beweging de resten verder, richting de dikke darm. We knorren dus niet omdat we honger hebben maar juist omdat er tussen de verteringsprocessen eindelijk tijd is om op te ruimen. De house-keeper kan eindelijk aan de gang gaan! Ook komen verschillende ziektebeelden aan bod die invloed kunnen hebben op de darm en/of rest van het spijsverteringskanaal.

De functie van micro-organismen

Het laatste deel gaat over alle micro-organismen die in ons spijsverteringskanaal leven en welke functie zij hebben. Dit wordt ook wel het microbioom genoemd. Het mooie is dat deze wereld van het microbioom eigenlijk nog een relatief onontdekte wereld is. Stukje bij beetje wordt er steeds meer duidelijk over deze bacteriën. De verhouding tussen bacteriën kan soms leiden tot ziekten en ongemakken. Momenteel wordt er ook gekeken naar of we deze rol van bacteriën kunnen beïnvloeden door bijvoorbeeld bepaalde voedingsmiddelen te nemen, zoals pre- of probiotica. Ook een poeptransplantatie wordt in specifieke gevallen overwogen om zo de verhouding tussen de verschillende bacteriën weer te herstellen. Het boek beschrijft wat er tot nu toe aan onderzoeken is gedaan en welke rol voeding op het microbioom heeft. Mijn verwachting is dat mogelijk in de komende drukken dit hoofdstuk nog verder zal worden uitgebreid, aangezien er momenteel zoveel gaande is op dit vlak. Al met al is het dus een interessant boek voor zowel professionals met reeds kennis van zaken als voor de geïnteresseerden die meer over de interne mens te weten willen komen.

Giulia Enders (1990) werkt in Frankfurt aan een promotieonderzoek voor haar studie Geneeskunde. In Duitsland is haar boek Darm mit Charme een regelrechte hit: in een half jaar werden er meer dan 700.000 exemplaren verkocht. Haar bestseller is nu ook in Nederland verkrijgbaar als De mooie voedselmachine. In 2012 won ze de Science Slam in Berlijn met haar aanstekelijke presentatie over de "charme van je darmen".

Tamara Bongers is sinds 2015 klinisch geriater en thans werkzaam in het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem. Naast de werkzaamheden als geriater heeft zij in 2020 de opleiding tot leefstijl coachende arts afgerond en is Chief Medical Officer bij 111. Een platform en community met een holistische benadering waarbij deelnemers inzicht krijgen in hun eigen gezondheid en handvatten om verder te werken aan een gezonde(re) leefstijl.