In gesprek met Tamara Bongers, geriater bij Slingeland Ziekenhuis en CMO bij 111


Divergeren in de spreekkamer

Een holistische benadering is essentieel volgens Tamara Bongers. Gezonder worden of voorkomen dat je ziek wordt, gaat over alle aspecten in iemands leven. Als zorgprofessional heb je daarom de taak om breed te kijken, om de goede vragen te stellen. Die vragen hebben niet enkel tot doel om te diagnosticeren, maar ook om te zien hoe iemand in het leven staat en wat voor iemand belangrijk is om voor te leven.

Wat betekent een holistische benadering voor jou?

Voor mij betekent het dat ik als arts zowel aandacht heb voor de lichamelijke als de mentale en sociale aspecten van iemands leven. Deze moeten goed met elkaar in balans zijn. Soms zijn er fysieke klachten die een eerste uiting kunnen zijn van een mentale klacht. Uiteraard werkt het andersom ook. Ik kijk dus altijd naar het totaalbeeld van de persoon.

Hoe heb je deze visie ontwikkeld?

Dat begon tijdens mijn opleiding. Na een jaar in de neurologie, stapte ik over naar de geriatrie. De holistische benaderwijze van de ouder wordende mens intrigeerde mij. We kijken zelfs op ‘vier assen’; fysiek, mentaal, functioneel en sociaal. Een fysieke klacht kan ertoe leiden dat iemand minder mobiel is, sociale interacties nemen af en zo kan iemand geïsoleerd raken. Wanneer dit langer voortduurt of iemand weinig veerkracht heeft, kan isolatie op termijn leiden tot bijvoorbeeld een depressie. Leeftijd speelt hier overigens geen rol. Kijk maar naar de corona crisis. Zowel jong als oud(er) heeft problemen ervaren doordat contacten en activiteiten weg vielen.

Welke positieve ontwikkelingen zie jij in je directe omgeving?

Recent heb ik de opleiding tot leefstijl coachende arts afgerond. Zo’n opleiding is overigens echt aan te raden. Huisartsen, internisten, tandartsen, cardiologen en revalidatieartsen; allen hebben coaching op gezonde leefstijl geïmplementeerd in hun werk. Daarnaast volgen er nog mooie initiatieven op de korte termijn en zijn de eerste samenwerkingen al een feit. Ik hoop dat dit zich als een olievlek over het land gaat verspreiden. In het ziekenhuis zijn steeds meer medisch specialisten bezig met preventie en breder kijken dan alleen hun eigen specialisme. Dit stemt mij positief. We zijn er natuurlijk nog niet, maar de beweging gaat zeker de goede richting op.

Als je aan de toekomst denkt, wat moet er dan nu al gebeuren?

Om te beginnen moet iedereen voldoende kennis kunnen ontwikkelen over gezond leven. Start met uitleg en educatie op scholen. Als je het daar goed neerzet, zal later de keuze voor gezond leven makkelijker zijn. Gezond leven gaat ook over gezonde voedingskeuzes en die zouden voor iedereen beschikbaar én betaalbaar moeten zijn. Ongezonde voeding vult maar voedt niet. Het is goedkoop en op elke hoek van de straat te koop. Door dit duurder te maken, maak je de drempel om tot deze voeding over te gaan moeilijker.

Een ongezonde leefstijl verander je niet alleen, maar doe je vooral met elkaar. Ik denk daarom ook dat een goede samenwerking tussen gemeente en zorgverleners essentieel is. En ook zorgverzekeraars kunnen meer doen; zonder dat alles driedubbel met onderzoek moet zijn aangetoond. Soms moet je pionieren en durf hebben. Dit kan ook een manier zijn om je als zorgverzekeraar te onderscheiden en te laten zien hoe belangrijk preventie voor je is.

Nog even terug naar jouw holistische benadering. Hoe ziet dat er in de spreekkamer uit?

Het gaat vooral om doorvragen. Waarom doet iemand wat hij doet? En welke factoren spelen een rol? Dit vraagt een andere houding maar ook andere tools qua communicatie. Om het complete beeld te krijgen, moet je divergeren, open vragen stellen. Dit nodigt uit tot gesprek en zal makkelijker leiden tot de vraag achter de vraag. Ook worden verbanden soms helderder. Het hoeft niet per definitie meer tijd te kosten, want door helderder je doel voor ogen te hebben, kom je sneller tot de kern. Ik zag eens een patiënt op verzoek van de cardioloog voor preoperatieve beoordeling. Op alle fronten kijkt de geriater dan mee naar de peri-operatieve risico’s. Door alle aspecten op een rijtje te zetten, kwam ik erachter dat de patiënt in kwestie een operatie eigenlijk helemaal niet meer zag zitten. Dit aspect had hij echter niet eerder met zijn vrouw durven bespreken. Het doorvragen bracht uiteindelijk een opening om er samen over door te praten. Dat zie ik als zinnige zorg.

“Om het complete beeld te krijgen, moet je divergeren.”

Je bent ook CMO bij 111 en één van de founders. Wat bracht je daartoe?

Eigenlijk begon het met de vraag: wat zou je doen om mensen een zo volledig mogelijk inkijkje te geven in hun eigen gezondheid? Als geriater kijk ik naar mensen die al wat ouder zijn. Sommige klachten of symptomen waren makkelijker te voorkomen geweest als er eerder op ingehaakt was. Daarom ben ik gaan kijken hoe alle aspecten van zowel fysiek als mentaal en sociaal, in kaart gebracht konden worden. We kijken naar een aantal gevalideerde vragenlijsten, bloed en urine. Deze combinatie samen met de data vanuit een smartwatch, bloeddrukmeter en weegschaal maakt het voor mij helemaal af. Wij zien dit binnenkomen op ons platform, waardoor je ook de veranderingen kunt volgen en zo nodig kunt bijsturen. Door de coronatijd zijn we niet met een fysiek programma gestart maar met een digitale variant. Zodra het kan zal er ook een fysiek checkpoint komen waar lichamelijk onderzoek kan plaatsvinden. Mensen gezond oud(er) laten worden, dat is wat we willen.

Tamara Bongers is sinds 2015 klinisch geriater en thans werkzaam in het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem. Naast de werkzaamheden als geriater heeft zij in 2020 de opleiding tot leefstijl coachende arts afgerond en is chief medical officer bij 111. Een bedrijf met een holistische benadering waarbij deelnemers inzicht krijgen in hun eigen gezondheid en handvatten om verder te werken aan een gezonde(re) leefstijl.